Ingminiiqattarnirmut Sulijut

Ilangit nunaqaaqtuni makuktut ulurianaqtumiiniqsauvangmata ingminiirasuituinariaqarnirmik pijjutaulutik makua suurlu immialuliriqattarniq, ajuqsaluarniq, iqqanaijaaksaqqannginniq ammalu ilagiiktuit suraktiqsimaningit, taiamailiqtut amissummariungmata nunaliktinni. Tamakkua aktuiqattaqtut uvattinik isumaqarnittinnik sivuniksattiniglu.

Ingminiirumanirmik isumaqatarniq

Tamainakasak inungni ingminiirumanirmik isumaqaqtuni, makuni isumaqasaaqataqtut sukkajummaringni isumanginni:

  • Nuqarunnailijuq aaniarijaa
  • isumattiarunnailisimajuq
  • isumaliuqsimajunaillijuq
  • asiaguurviqarunnaqtumik qaujimajaqarunnailijuq
  • sinigunnailisimajuq, nirijunnailisimajuq, iqqanaijarunnailisimajuq
  • Quviasulirunnailittiaqtuq
  • Numaasuinnarnirninga aniguutijunnailisimajuq
  • Sivuniksaqarnirminik sivvuurainaliqtuq aaniarnauniarninganut
  • Ingminik atuutiqarnirminik ujjirusugunnangituq
  • Kinamut isumagijaujunniiqsimajuq/qujanaaqtausimajuq
  • Ingminik aulattijunnailisimajujaarijuq

    • Ingminiirumanirmik isumaniq atuqtaulirunnaqtuq kinatuinnattiamut, nunaqaaqtuni, nunaqaqqaaqtuunngitunilu. Atausirmiingimata ingminiiqqattaqtutuat. Tamanna atuqtauvaktuq makkuktunut, innatuqarnullu, ajuqsanngitunut, ajuqsaqtunilu, kisiani qaujijaujjutiksaiq saqijaaqattaqtuugaluat.

    Kinatuinnaq ingminiirumatuinarialik, imailingaliruni:

  • Uqausiqaruni ingminirumanirmik
  • Nirittiarunnailiguni uvvaluuniit sinigunnailiguni
  • Assijjiluakkallakpat iliqqusirminik (Ilaujumajunnailiniq,

    • ningaumaqatainnalirniq, iqiasuinalirniq)

  • Piqannarijaminik ilauqattarunniirniq ammalu/uvvaluuniit inuuqatigiiktuit suruluujaqtilugit ilauqattaruniirniq
  • Ingminik qanuiliuqqattalirniq (kiisimniq, qittuksimaniq, uusimaniq ingminik, tamakkuagalait)
  • Suliriqataujumanginniq pinnguaqtunik/sananguaqtunik, iqqianguijautinik, iqqanaijaaminik, illinniarnirminik, tamakkuningagalak
  • Kinguliqpaaqsiutinik piliriliqtuq – annirijaminik tunniuqailiqtuq
  • Ingminiirasuaqsimajuq sivuniagut
  • Ulurianaqtummaringnik

    • atuqpaktuq/ilauvaktuq

  • Angijummarialungmik pimmariumik jagaisumajuq
  • Isumaqainnaliqtuq tuqulirinirmik tuquvallianirmiglu
  • Ingminik ikpigitsiarunniirniq tautuminik
  • Atuluakkaniliqtuq imialungmik aangajaarnaqtuniglu
  • Saimaniqarunnailijuq (Qianginnaqtuq, sapiliqsimajuq)

    • Qanuiliuriaqarniq:

    Ilingni/Ilingnut

    Uqaqatiqarlultit inungmi sulijurijarnik. Ilaannikkut piungittummarialuujaalirnarmat, kisiani tamanna anigurniarmijuq. Apirilutit ikajuqtaujumalutit. Igvit inuutiariaqaravitauq. Uqaqatiqarunnaqtutit ilangnik, piqqanarijarnik, innarmut, saimmaqsaijimuluuniit nunassinni. Aaqikpalliajjutiit saqqippaliajujaaqataqtut uqausirituinaqsugit. Qaujimajaqangikkuvit sulijurijunnaqtarnik qanittumiitumik, uqarviginasuarniaqpatit nunalingni ikajuqtiutitaujut, ataanik titiraqtausimajut. Ajuttiaruvit uqarunarniq inungnut qaujimajarnut, uqaalaniaqutit surusiit ikajuqtauvvinganut uqaalavingmut (1 800 866-8686) akiqangittuq, qaujimajaunangituq kinaungmangaaqpiit, 24-nik ikkarranik matuingajut ammalu uqqaalautingata naasautinga saqirjjaangittuq uqaalautisiutimi akiligaksami. AYN-kut ammalu Facebook-kut uqarviksattiavaungmijut ilingni uqausiqarumaguvit.

    Nunalingni Ikaajuqtiit Tukisiniarviksait

    Ukua tagva inuit nunassinniituit ikajurunnaqtut. Qaujimangikkuvit qanuq uqavigigiaksaq, takuniarlugit uqaalautisiutiit qaulluqtut, quqsuqtut uvvaluuniit tunngujuqtut uqalimaagait.

  • Tuavirnaqtulirivik Kanatami. Taana qaritaujakkut upaktarvik uqaalautinik tukisiviujunnaqtuq tuavirnaqtunik ikajuqtinik qanilaangujumik ilissinut.
  • Surusiit Ikajuqtauvinganut Attatarvik – 1-800-668-6868Akiqqangittuq ammalu asingnut uqausiujunangituq/ilingnuinaq turaangajuq. Atiit uqariaqangitailuuniit.
  • Ilisaijiit/Angajuqaallu Luuttaaq/aanniasiuqtiit/isuaqsaijiit/nunalingni aaniaqarnangittulirinirmut piliriji
  • Tunngasaijiit Iqqanaijarvinga – takujumalugu makkuktunik ikajuqti/saimmaqsaiji
  • NNADAP–kuuni Iqqainaijaqti – Taana Kanatalimaami qallunaangungittunik imialulirinirmut aangajaarnaqtulirinirmullu ikajuqtiusuuq. Pitaqasuuq ikajuqtimik tamainnikasattiaq nunaliit gavamanginni iqqanaijarvingni. Ikajuqtiuvaktut makkuktunik ammalu inutuqarnik, amisunik ajjigiingitunik akaungiliurutiqaqtunik. Takujumalugu apirilutit taissuminga.
  • Ukpirniliriji\Tuksiarvingmiluuniit Ikajuqti – Innatuqaujunnaqtuq taana, uvvaluuniit mamisaijituqauluni inuk sulijurijait, uvvaluuni iksirarjuaq, najak, ajuqiqtuijiluuniit
  • Paliisikkut/Pukiqtalikkut
  • Inulirijikkut/Surusirnik Ikajuqtiit
  • Makkuktut Qimaavinga/Angirrarijaukainnarviit
  • Aksuruurnaqtukkutunik Ikajuqtauviit
  • Isumalirijiit/Ikpingnianilirijiit
  • Asingit – assitaqaqtuksaujut katujjiqatigiit nunassini titiraqsimanngitut taakunani ilingnik ikajurumatuinarniaqtut. Inutuungilatit.

    • Qaujigiarlutit illiqusituqaqtigut mamisaivangnirmik. Amisuungittunik ingminiiqattaqsimajuit nunaliit atasimajut sanngijummaringnut iliqusituqarminik piqqusiqaqtunut, iliqqusiqattiaqtunut, ilitarijaujunik aturusiqaqtunik ammalu mamisautiqaqtunik, ikpingniajjutauqattaqtunik piujunik ulurianaqtumiituqqannginniq, aulattiniqatiarniq, ammalu saimaniqattiarniq inuusittinni. Atatarasuarlutit ilingnik iliqusituqarnut, sivulliujunnaqtuq ingminik piuksaliqpalliajunarnirmut. Sanngijumik qaujimaguvit illiqusirnik ikajurniaqtuq ilingnik sanginirmik kinaungmangaaqpiit, ammalu atullariktumik ikajurniqqarnirnik nunassinni.

    Atainnarasuarniaqputit! Iqqaumaniaqputit, asitit Inuit aksururnaqtukkuuqsimangmijuttauq. Inuusirnik isulittijumaniq piujutuujaaliraluaqpat sapirnaqsinirmut, qaujimaniaqputit asijjitunnailinajaraviuk atulaupillatuinaqtumut. Ingminiirumanirmik isumaniq isumtuinnaungmata, atullarigiaqangituit. Utaqilaupillagit. Tautungniit inuusirmik assijjirniaraluarmijuq.

    Nuqqarit ilingnik pasiktinirmik sunalimaanut/kisulimaanut. Isumaguvit ikpingniajatit iliiniinaq pasijaksaujjutigijatit, tammaqtutit, sulingimata. Nunasiini ajuqsarnaqpat, akaungiliurutitit pimmariuniqsaujaarniaqtut, taimaituutigingikaluaqtillugit. Ingminiirajuinniqsait nunaliit ataqattaqsimajut pijunnaqsisimajunut nangminiq aulatiniqarunarnirmik, ammalu aulattiniqarnirmik ilinniaqtulirinirmik, aaniaqtulirinirmik, paaliisiminik asinginilu pijittirautinik.2 Nunaliit aulattijut nangminiq pijittirautiminik qanuinginniqsiqqauvaktut. Tamarmikasait ingminiirviusimanngittut. Tamana quviasulirutaujaangittuugaluaq kisiani inuusirni qujanaarniq aaqiilutaungimmat! Nunassinii pisimajaujumajutit igvillu ilaujariaqaqputit.

    Iliitilutit asingnik. Uqalimaarlugiluuniit unikaat taakunaniittut uqausiqaqtut qanuq asingit Inuit aniguutisimangmangaata aksururnaqtukuuqsimaninginnik. Takuvalialirniaqtutit nutaanik asinginnik atulirunaqtarniktauq ilingnut. Ajurnarniaqtuksaujuugaluaq qanuiliurunnarniq maanaujuq kisiani pisurajakainnaruvit nunassini saimmarjuuminiarmijutit ilingnik.

    Piqatigijarnut:

    Quaqsaaqsimajujaaqtailligit. Uqautijauguvit suniarnirminik, quaqsaaqsimajujaaqtailigit. Qanigijunniirutiginiaqtait tamanna ilissinut.
    Pimmariutilugu. Surusiugaluaqpat uqalimajuq tuqujumanirminik, tusaattiariarniaqpait. Pillariungittuugaluaqai. Kisiani, uqaqatigiigutauttiariaqarniarmijuq.
    Tusaaguk. Pijurnarniqatillugu uqausirijunnarniq ikpingniajaminik. Qanuigittailikkit ikpingniajangit. Apiqsurlugu qanuq ikpingniangmangaat.
    Iqqaqtuingillutit. Aivautiginngilugu ingminiiqattarniq naamangmangaat naamangimangaaluunniit, uvvaluuniit ikpingniajangit piungmangmangaata piunngimangaaluunniit. Ajuqiqtuivigingillugu inuusiup annirnarninganik. Aivaqatigingilugu.
    Isumaluutigijait takuksautillugu. Uqautilugu qanuq naglingmangaaqpiuk.
    Ilauqatarlutit. Piqatigijumalugu ammalu tunnganarlutit. Piqatigiinnarlugu Inuk kisiani qaujimaliruvit ulurianaqtumiittunniiqtuq.
    Uuktuqtailigit kajusiqulugu.
    Uqaqtailimaniarniraqtailigit. Ikajuqtiksaqsiurniaqputit.
    Tukisitinnasuarlugu asinginik aturunaqtanginnik. Sulilutiit, sulingittugalatuinarniq uqalimaguvit ajurnaqtunik uqausiqaqtaililutit. Tusaumajatuqaalunginnik uqautituinnaqtailiguk tusaaqsimajatuqaalunginnik.
    Pilirigiarit. Tiguuqqarlugit piijarlugit sunatuinait ulurianaqtut, qukiutiit iijagailuuniit katiqsuqsimajangit/nuasimajangit.
    Ikajuqtiksaqsiurlutit. Innatuqarmik, saimmaqsaijilaringmik, ilinniarvingmi uqarviusuumik, isumalirijimik, luuttaarmigluniit. Amisunik arragunik inuk isumamigut maminnasuarialik ingminiirasuaqsimanirminik uvvaluuniit inuusirminik annirusuttialirunnarniq. Ilagijangit piqqanarijangillu uqaqatiqarunnaqtut saimmaqsaijilliringnik ammalu qaujimaniqaqtunik qanuq ikajuqtaujunarmaangat maminiarmat ikpingnianirmik tarniminigluuniit aaniarijaminik, ingminiirutiginasuaqsimajaminik.
    Ingminiiqtuqaaniktillugu...
    Ilagijait piqqanarijailuuniit ingminiiqtuviniuguni, ilingnik pasiksisimatuinnariaqaqputit. Isumaqatuinnariaqaqtutit ikajukkannirunnalaurnirnik. Iqqaumainnalirniaqtait kingullirmi takulaurnirijait, iqqaqsarlutillu ujjirilaungitarniq isumaksaqsiunginnalirlutit. TAIMAINNAKAINNASUUQ isumaniq ikpingnianirlu taimaa. Kisiani qaujimajariaqaqtutit kinatuinnaq ingminiiqtuviniuguni, ingminik niruaqsimavuq taimailiurumaniq. Pasijaksaunngilatit inuujuniirninganut. Uqaqatiqarniaqputit tunngavigijarnik. Qaujivaalirunnaqtutit qanuiliuttiarasuarunnarnirmik tuqujuqaqtilugu uqalimaarlugit ukua sulijunik unikaaralaarutiit. Kinauinnaq Ingminiiqtillugu.
    Aktuqtausimaningit Ilagijaujuit
    Kinatuinnaq ingminiirasuaqtillugu ingminiiqsimatiluguluunniit, ilangit inuusirmini asijjiqtausimaliqqatarmata inuusilimaaq. Taikkua inuit ugguarniqqarjuarunnaqtut, quaqsaaqsimajjunnaqtuluuniit, tainaluuniit inuutuinnaraluaqpat ingminiirasualauqtut. Ilagiiktut ikajuqtaujariaqarniaqtut mamisarnirnut, ikajuqtauttiarlutik, uqaqatigijaunginnarlutiglu.
    Ilaagiiktut Tamarmik Qitungiuqpaliajuni Aktuqtausimaningit.
    Nunaqaqaaqtut Inuit qanuiliuqpallialirmata atuqtavinirminik ilinniariaqtitaunivininginnut. Aullaqtitaulutik ilinniariaqtitaujuviniit atallariktut ingminiirasuaqsimajuni ammalu inuujunniiqsimaninginnut nunaqaqaaqsimajuit. Aullaqtitaulutik ilinniariaqtitaujuviniit angijurjuammarialungmik ikpigijut jagaisimanirminik, quviasuungiinnarnirmik ammalu kipinngunialungmik – pijjutaullutik surusiit aqsaaqtausimaninginnik ilaminik, illiqusituqarminglu. Takkununga nukkaqsiujuni, aullaqtitausimanngituni ilinniariarnirmik, ikpigiqatauvaktut kajusisimajunik saqqiumainaliqtunik atuqtaujuviniit aullaqtitausimajunut ikpigijaunnginnarmat taikkunungaluuniit ilinniariaqtuviniungikkaluaqtunut tikisimallutik.
    Tukisiniarviusimajut:
    1. Aaniaqarnangittulirijikkut Kanatami Naasaqtausimaningit Allait Qanuininginnik , IIpu 2003
    2. illiqusirminik Kajusititijut Pinirluutauluaqtailimautaulutik Ingminiiqatarnirmi Makkuktuni Kanatami Allani (Chandler, M. J. & Lalonde-kut tititaqtavinit taijaijut Isumamigut Qanuiningit Kanatami Nunaqaqaaqtuqutinginni Assijjiqpaliasimaningit, Kinakkuuningit, ammalu Nunalingit makpigaq 19.

    Ilitarijauningit
    www.healthyplace.com

    Kanatami Aaniqarnangittulirinirmut Piliqatigiiktut: www.canadian-health-network.ca Kanatami Isumakkut Qanuininginnut Katujjiqatigiit: www.cmha.ca : Iingminiirnilirinirmut Tukisiarutiit Illiniarutiilu Katiqsuqtausimajut Upaktarvia: http://www.suicideinfo.ca .
    Reviewed and adapted by the Qimirruaqtausimajut atuqtaliqsutiglu ukununga Kanatami Nunaqaqaaqtuit Qanuittailimanginut Katujjiqatigiit angiqtausimallutik aturuunarningit ukununga www.ayn.ca. –kut qujalijut ikajuqtausimaninginnut ukununga Nechi–kut qujalijut ikajuqtausimaninginnut ukununga Ammalu Qanuititailimanirmik Pivaliatitijinik. Qaujimajjutiit taakunani upaktarvingmiitut atuqtaujariaqqangitut qaujisaqtaunirmut, kamagijaujutiunirmut uvvaluuniit upagiaqarutautitinirmut pijittirautinut ammalu NAHO-kkut pijittiraivangitut tamakkuninga qaritaujakkut. Inuit atuni uqaqatiqariaqput aaniasiuqtiminik, issuaqsaijiminik ammalu uvvaluunniit nunamini isumalirijinik tukisigiattiakkannirumagutik.

    Kingulliqpaami qimmirruaqtaujut: 20 Aagasi 2007-mi